ANALIZA PORÓWNAWCZA SYSTEMÓW EMERYTALNYCH W FINLANDII, SZWECJI ORAZ POLSCE – WNIOSKI I WYZWANIA DLA POLSKI
DOI:
https://doi.org/10.34739/maj.2025.04.06Słowa kluczowe:
system emerytalny, emerytura, starzejące się społeczeństwo, ubezpieczenie emerytalneAbstrakt
Obecnie w Polsce coraz częściej publicznie mówi się o krajowym systemie emerytalnym. Zarówno politycy, jak i akademicy zastanawiają się, czy w innych krajach można znaleźć inspirację dla reformy naszego systemu emerytalnego. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie funkcjonowania systemów emerytalnych w Finlandii, Szwecji i w Polsce oraz zaproponowanie rozwiązań, które potencjalnie mogłyby być wykorzystane i wdrożone przy odpowiednich korektach w polskim systemie emerytalnym. Wyniki badań uzyskano na podstawie krytycznej analizy literatury, obowiązujących oraz historycznych aktów prawnych, źródeł wtórnych oraz danych statystycznych pochodzących z oficjalnych baz danych i roczników statystycznych (GUS, OECD). Propozycje zmian w polskim systemie emerytalnym zostały sformułowane po zidentyfikowaniu jego problemów oraz przeanalizowaniu wybranych skandynawskich systemów emerytalnych. Zmiany, które zostały zaproponowane w artykule to zrównanie wieku emerytalnego dla obu płci, uzależnienie składki emerytalnej od oczekiwanej długości życia, wprowadzenie składki emerytalnej trafiającej na konto inwestycyjne oraz reforma składek emerytalnych dla jednoosobowej działalności gospodarczej. Na podstawie artykułu można wnioskować, że reformy w polskim systemie emerytalnym z pewnością są potrzebne, a pomocne w tym zakresie mogą być rozwiązania systemowe zastosowane w wybranych krajach skandynawskich, które w odpowiedni sposób można zaimplementować, uwzględniając warunki społeczno-gospodarcze.
Pobrania
Bibliografia
Allianz, 2025-01-30-Pension-Report.pdf.
Allianz Globalny raport emerytalny Allianz 2020 Srebrny Łabędź.
AP6. (2025). About us. https://www.ap6.se/en/about-us.
AP7. (2025). AP7. https://www.ap7.se/english.
Birth Gauge. (2025). Data on Births and the Total Fertility Rate (TFR) 2025. https://x.com/BirthGauge/status/1951748625983484066.
Biznes PAP. (2025). IKZE figures, February 2025. https://www.biznes.pap.pl/.
CFA Institute. (2023). Mercer CFA Institute Global Pension Index 2023.
Council on Ethics for Swedish National Pension Funds. (2025). About the AP Funds. https://etikradet.se/en/about-the-council-on-ethics/the-ap-funds.
DNB. (2023). Annual report 2022.
Eläketurvakeskus. (2025). National pension. https://www.etk.fi/en/finnish-pension-system/pensions/national-pension.
Główny Urząd Statystyczny. (2023). Prognoza ludności rezydującej dla Polski na lata 2023-2060. https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5469/12/1/1/prognoza_ludnosci_rezydujacej_dla_polski_na_lata_2023-2060.pdf.
Główny Urząd Statystyczny. (2025). Rozwój i zmiany w strukturze ludności w latach 1950-2024. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/struktura-ludnosci,16,1.html.
Główny Urząd Statystyczny. (2024). Trwanie życia w zdrowiu w 2023 r. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/trwanie-zycia/trwanie-zycia-w-zdrowiu-w-2023-roku%2C5%2C4.html?pdf=1.
Główny Urząd Statystyczny. (2025). Trwanie życia w 2024 r. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/trwanie-zycia/trwanie-zycia-w-2024-r-,2,19.html.
Jack Gray. (2024). Largest Finnish pension companies’ assets continue to rise despite lower returns. https://www.europeanpensions.net/ep/Largest-Finnish-pension-companies-assets-continue-to-rise-despite-lower-returns.php.
Jaworska-Martycz, A., & Smółko, M. (2025). Emerytalna Pułapka. Dlaczego zmierzamy ku głodowym emeryturom i jak to zatrzymać? https://www.instytutemerytalny.pl/wp-content/uploads/2025/03/Raport-Emerytalna-Pulapka-19032025.pdf.
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. (2024). Plan finansowy Funduszu Emerytalno-Rentowego (FER) na 2024 r. Warszawa: KRUS.
Krus.pl (2025, 31 lipca). Dwa systemy, dwie rzeczywistości – emerytury rolnicze o wiele niższe niż te z ZUS. https://www.krus.pl/emerytury-renty/dwa-systemy-dwie-rzeczywistosci-emerytury-rolnicze-o-wiele-nizsze-niz-te-z-zus/.
Keva. (2024). Am I eligible for pension from Keva? https://www.keva.fi/en/pensions/information-about-pensions/am-i-eligible-for-pension-from-keva.
Kiermacz, W. (2018). Fiński system emerytalny – solidny i godny zaufania [Finnish pension system – solid and trustworthy]. https://www.analizy.pl/blog-wojciecha-kiermacza/22869/finski-system-emerytalny-solidny-i-godny-zaufania.
Komisja Nadzoru Finansowego. (2024). Informacje o rynku IKE według stanu na 31 grudnia 2024 roku. https://www.knf.gov.pl/.
Komisja Nadzoru Finansowego. (2024). Informacje o rynku IKZE według stanu na 31 grudnia 2024 roku. https://www.knf.gov.pl/.
Komisja Nadzoru Finansowego. (2025). Rejestr pracowniczych programów emerytalnych – stan na 31 maja 2025. https://www.knf.gov.pl/.
Mercer. (2023). Mercer CFA Global Pension Index 2023. https://www.mercer.com/pl-pl/insights/investments/market-outlook-and-trends/mercer-cfa-global-pension-index-2023.
Ministerstwo Finansów. (2023). Dyskusje nad przekształceniem OFE. https://www.gov.pl/web/finanse/ppk-i-ofe.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2023). System emerytalny. https://www.gov.pl/web/rodzina/system-emerytalny.
Nordic Co-operation. (2025). The Finnish pension system. https://www.norden.org/en/info-norden/finnish-pension-system.
Olejnik, I. (2017). Structural Determinants of Workforce Participation after Retirement in Poland. Journal of Population Ageing.
Owsiak, K. (2018). The impact of pension reforms on public finance in Poland. W Eurasian Economic Perspectives.
OECD. (2023). Pensions at a Glance 2023: Finland. https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2023-country-notes_080dc9b1-en/finland_f01a9b4c-en.html.
OECD. (2025). Poverty rate - 66-year-olds or more; total% of population, 2022. https://www.oecd.org/en/data/indicators/poverty-rate.html.
Petelczyc, J., & Lasocki, T. (2024). Dobrowolne ubóstwo. O konsekwencjach dobrowolnego ZUS dla samozatrudnionych. Polska Sieć Ekonomii. https://www.zus.pl/documents/10182/24154/Raport+-+Dobrowolne+ub%C3%B3stwo.pdf/7456a747-c715-44ef-9431-d5c082e974cd.
Polski Fundusz Rozwoju. (2023). 3,3 mln uczestników PPK – podsumowanie autozapisu 2023 r. https://www.mojeppk.pl/aktualnosci/podsumowanie-autozapisu-2023.html.
Pensionsmyndigheten. (2024). Pensionssystemet i bilder och siffror 2022. https://www.pensionsmyndigheten.se/statistik-och-rapporter/rapporter/pensionssystemet-i-bilder-och-siffror-2022.
Pensionsmyndigheten. (2024). The Swedish pension system. https://www.pensionsmyndigheten.se/other-languages/english-engelska/english-engelska/pension-system-in-sweden.
Pensionsmyndigheten. (2025). Housing supplement and financial support for the elderly. https://www.pensionsmyndigheten.se/other-languages/english-engelska/english-engelska/housing-supplement-an-aid-to-pay-for-your-accommodation.
Shwarz, M. (2006). Pension System Reforms, nr 37431.
Social Security Administration. (2022). International update, June 2022. https://www.ssa.gov/policy/docs/progdesc/intl_update/2022-06/index.html.
SpareBank1. (2023). Annual report 2022.
Statistics Sweden. (2025). Social protection expenditure and receipts in Sweden and Europe (ESSPROS). https://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/national-accounts/national-accounts/social-protection-expenditure-and-receipts-in-sweden-and-europe-esspros.
Suomi. (2025). Finnish Centre for Pensions. https://www.suomi.fi/organization/finnish-centre-for-pensions/69b93f53-50c2-41be-aec0-965c1c93cac8.
Trading Economics. (2024). Employment rate of older workers (55-64). https://tradingeconomics.com/european-union/employment-rate-of-older-workers-age-group-55-64-eurostat-data.html.
Trading Economics. (2025). Sweden – old-age-dependency ratio. https://tradingeconomics.com/sweden/old-age-dependency-ratio-eurostat-data.html.
Trading Economics. (2025). Szwecja - Składki Ubezpieczeniowe | 2000-2025 Dane. [Sweden – Insurance Premium | 2000-2025 Data]. https://pl.tradingeconomics.com/sweden/social-security-rate.
Varma. (2022). The Ministry of Social Affairs and Health has confirmed earnings-related pension contributions for 2023. https://www.varma.fi/en/this-is-varma/current-issues/news-and-articles/news/2022-q4/the-ministry-of-social-affairs-and-health-has-confirmed-earnings-related-pension-contributions-for-2023.
Worach, H., & Kardas, G. (2001). System repartycyjny i kapitałowy w Polsce. Wrocław: DBC Wrocław. https://www.dbc.wroc.pl/Content/132016/Worach-Kardas_System_repartycyjny_i_kapitalowy.pdf.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych. (2013). Wpływ systemu emerytalnego na finanse publiczne. Warszawa: ZUS. https://zpp.net.pl/upload/omt90z_14.11.2013RaportosytuacjiZUS.pdf.ZPP
Zakład Ubezpieczeń Społecznych. (2021). Członkostwo w OFE. https://www.zus.pl/pracujacy/twoje-konto-w-zus/ofe/czlonkostwo-w-ofe.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych. (2023). Podsumowanie sytuacji finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2022 r. https://www.zus.pl/documents/10182/2422424/Podsumowanie+sytuacji+finansowej+FUS+w+2023+r.pdf/7a843135-fbd3-dd2b-3599-977112d7d65d.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Management and Administration Journal

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.